A2-melk en gezondheidsvoordelen, hoe zit dat?

Dit moet je weten vooraf

De eiwitten (28%) in koe-melk bestaan voor 80% uit caseïne eiwitten en voor 20% uit wei eiwitten. Deze caseïne eiwitten zijn onder te verdelen in 35% β-caseïne eiwitten en 65% overige caseïne eiwitten.

samenstelling reguliere volle koe-melk

Binnen de β-caseïne eiwitten komen 13 verschillende varianten voor, waarvan A1 en A2 het meeste voorkomen. Het verschil hiertussen is slechts één aminozuur.

Door het pasteuriseren (verhitten) van de melk denatureren (veranderen) de eiwitten in de melk en kan met name het A1-eiwit voor bepaalde mensen moeilijk afbreekbaar zijn, wat voor buikklachten en een oncomfortabel gevoel kan zorgen.

Wat is A2-melk en is het een goed alternatief?

De reguliere koe-melk die nu in de supermarkt te koop is, ook wel A1-melk genoemd, bevat zowel A1 als A2 β-caseïne eiwitten. Dat is echter niet altijd zo geweest: duizenden jaren geleden dronken we melk van de oerkoe. Deze koeien produceerden melk waar enkel het A2 β-caseïne eiwit in voorkwam. A2-melk wordt om deze reden ook wel ‘oermelk’ genoemd.

Waarom er dan nu bijna alleen maar A1-melk in de schappen staat? A1A2-koeien zijn dusdanig gefokt dat ze tot wel 70 liter melk per dag produceren, waar de oerkoe  ‘slechts’ enkele liters melk per dag produceerde. Een jarenlange selectie en kruising bij het fokken van de koeien heeft uiteindelijk geleid tot de huidige A1A2-koe. Gedurende deze jarenlange selectie en kruising is er iets veranderd in het DNA van de koeien, met als resultaat een hogere melkgift. Bijkomend resultaat is de verdeling van de aanwezige β-caseïne eiwitten in zowel type A1 als A2 (zie onderstaande afbeelding ter verduidelijking).

A2-koeien A1-koeien

Koeien door Wahyuntitle en Alena Artemova van Noun Project

Uit economische overwegingen zou je dus kunnen stellen: de A1A2-koe is gunstiger, maar hoe zit het dan met de gezondheidseffecten op ons lichaam?

Verschil tussen A1 en A2 β-caseïne

 

A1

A2

Aminozuur

Histidine - Histamine

Het A1-eiwit bevat het aminozuur histidine, wat vervolgens in ons lichaam wordt afgebroken tot het aminozuur histamine. Histamine is voor sommige mensen moeilijk afbreekbaar[1], waardoor er een overschot in het lichaam ontstaat met onder andere overtollig slijmvorming tot gevolg, maar ook buikkrampen, diarree, winderigheid, jeuk, huidirritaties en hoofdpijn horen bij de klachten.

Proline

Het A2-eiwit bevat het aminozuur proline. In tegenstelling tot histamine, heeft men over het algemeen geen moeite met het afbreken van proline, waardoor klachten uitblijven.

Peptide BCM-7

Bij de vertering van het A1-eiwit komt de stof casomorfine-7 (BCM-7) vrij. Deze stof is een lichaamsvreemde opioïde stof waar je onrustig en duf van kunt worden.

Bovendien wordt deze stof in verband gebracht met hart- en vaatziekten en spijsverteringsklachten. Hierdoor kun je vervelende buikklachten ervaren.

Als laatste wijst Nieuw-Zeelands onderzoek uit dat BCM-7 vaker in verband gebracht wordt met de ontwikkeling van diabetes type 1.

Bij de vertering van A2-eiwitten komt er geen BCM-7 vrij en blijven de gevolgen hiervan dus uit. Dat wil zeggen, geen last van buikklachten en minder risico op ziekten.

Standaardisatie

Bij A1-melk wordt er aan standaardisatie gedaan. Dat houdt in dat een centrifuge het melkvet van de melk scheidt, waarna het vet weer wordt toegevoegd totdat het gewenste vetpercentage is bereikt. Dat wil zeggen, volle, halfvolle of magere melk.

Standaardiseren wordt niet gedaan bij A2-melk. Op deze manier worden niet alleen de natuurlijke vet- en eiwitpercentages behouden, maar ook de oorspronkelijke structuur van de melk.


Overeenkomsten tussen A1 en A2 β-caseïne

Ondanks de ferme verschillen op het gebied van gezondheid, hebben A1- en A2-melk natuurlijk ook overeenkomsten. Deze overeenkomsten bevinden zich onder anderen op het gebied van voedingswaarden en consumeermogelijkheden, je zult dus niets mislopen wanneer je overstapt naar A2-melk. We nemen Vecozuivel Biologische Volle A2-melk en Vecozuivel Biologische Volle A1-melk als vergelijkingsreferenten:

 

 

Voedingswaarden

Het aandeel koolhydraten en eiwitten is vrijwel gelijk in de twee referenten. A1-melk: 4,5 g koolhydraten - 3,3 g eiwitten - 120 mg calcium

A2-melk: 4,4 g koolhydraten - 3,4 g eiwitten - 120 mg calcium

Consumeren

A1-melk en A2-melk kun je beiden op dezelfde manier gebruiken: puur in een glas, door een smoothie of gebruik het bij de bereiding van een maaltijd. Alles wat met A1-melk gemaakt kan worden, kan ook met A2-melk.


Voordelen A2-melk

A2-melk heeft dus verschillende gezondheidsvoordelen ten opzichte van A1-melk:

  1. Gemakkelijker te verteren[2] en daardoor geen buikklachten
  2. Lager risico op het ontwikkelen van diabetes type 1 en hart- en vaatziekten[3],[4]
  3. Bevat meer bètacaroteen (provitamine A) en meer gezonde omega 3 vetten

Naast gezondheidsvoordelen heeft het ook voordelen in het gebruik:

  1. Door het hogere (natuurlijke!) vetgehalte (4,4 g vet tegenover 3,4 g vet in volle A1-melk) en de aanwezigheid van iets meer eiwitten, schuimt de melk erg goed. Perfect voor cappuccino’s dus!
  2. Het hogere vetgehalte zorgt ook voor een heerlijk volle en romige smaak. Zeer geschikt voor het bereiden van gezonde baksels en andere recepten.

Conclusie

Ervaar jij klachten na het drinken van melk en heb je geen bewezen koemelk-allergie of lactose intolerantie? Dan is het zeker de moeite waard om A2-melk als alternatief uit te proberen. De kans is zeer aanwezig dat het oncomfortabele gevoel na het consumeren van reguliere A1-melk veroorzaakt wordt door de eiwitsamenstelling, een probleem waar je met A2-melk geen last van zal hebben. En het smaakt minstens zo lekker!

Aanvullende links

Zie hieronder nog een aantal interessante links over A2-melk en gerelateerde onderwerpen.

  1. Keith Woodforth, Professor Farm Management and Agribusiness bij Lincoln University - ook wel de uitvinder van A2-melk genoemd -, houdt een website bij met artikelen over allerlei onderwerpen gerelateerd aan A1- en A2-melk, waaronder velen over het verschil in gezondheidseffecten: https://keithwoodford.wordpress.com/category/a1-and-a2-milk/

Woodforth heeft ook een interessant boek geschreven “Devil in the milk”. Dit boek is het eerste internationaal gepubliceerde boek waarin het verband wordt onderzocht tussen het A1 bèta-caseïne eiwit dat in reguliere melk voorkomt, en de ontwikkeling va neen reeks ernstige ziekten waaronder diabetes type 1 en hart- en vaatziekten.     

  1. Histamine, het aminozuur wat vrijkomt in je lichaam wanneer je A1-melk consumeert, kan voor verschillende klachten zorgen. Lees hier meer over een histamine intolerantie: https://www.dietcetera.nl/intoleranties-en-aversies/histamine-intolerantie/, https://histamine-intolerantie.nl/histamine-klachten-door-melk/

  2. A2-melk podcast, geeft extra inzicht over wat A2-melk is, vervolgstappen, onderzoek, claims, etc. Beschrijving: A2-melk - soms ook wel ‘oermelk’ genoemd - werd in 2016 door critici afgedaan als een hype en een marketingverhaal. Vermeende gezondheidsvoordelen konden nog onvoldoende worden onderbouwd. NIZO food research denkt dat er inmiddels wél genoeg aanknopingspunten zijn voor de zuivelindustrie om een goed onderbouwde gezondheidsclaim te verkrijgen bij EFSA. https://open.spotify.com/episode/4RtmubKMAOB7ojA07uzr81?si=1M88TPAtQbCSSG6NrtI_eA&nd=1

 

[1] https://www.dietcetera.nl/intoleranties-en-aversies/histamine-intolerantie/

[2] https://keithwoodford.files.wordpress.com/2014/08/ho-et-al-ejcn.pdf

[3] https://www.nature.com/articles/nutd201716.pdf

[4] https://keithwoodford.wordpress.com/2017/10/31/study-suggests-link-between-a1-beta-casein-and-type-1-diabetes/